Z wizytą w Soplicowie: Dalej w grzyby!: Różnice pomiędzy wersjami

(Nie pokazano 2 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)

Linia 58:

[[File:{{#setmainimage:Iwan Ł. Gorochow, Grzyby.jpg}}|thumb|left|„''Więc z gaju wychodziła gromada, niosąca… koszyki… pełne grzybów…''”<ref>A. Mickiewicz, ''op. cit.'', księga III, wersy 691–694</ref> {{small|Mal. Iwan Ł. Gorochow (1912)}}]]

Jakie zatem grzyby zbiera się w Polsce najchętniej? Na pierwszym miejscu króluje '''borowik szlachetny''' zwany też „prawdziwkiem” (''Boletus edulis''). Na drugim – podobny, lecz mniej ceniony, '''~~pogrzybek~~''' (podgrzyb brunatny, ''Imleria badia''), przez wschodnich Słowian nazywany „polskim grzybem”. Dalsze pozycje zajmują kolejno: '''kurki''' (pieprznik jadalny, ''Cantharellus cibarius''), różne gatunki '''maślaków''' (''Suillus''), '''rydze''' (mleczaj rydz, ''Lactarius deliciosus''), '''kanie''' (czubajka kania, ''Macrolepiota procera''), '''opieńki''' (opieńka miodowa, ''Armillaria mellea'') oraz niektóre gatunki '''gąsek''' (''Tricholoma''). Większość zebranych grzybów Polacy konserwują, tak by móc cieszyć się nimi przez cały rok, a nie tylko wczesną jesienią – głównie poprzez suszenie, względnie marynowanie w occie (np. maślaków, które nie nadają się do suszenia) lub mniej tradycyjne mrożenie. Polacy najczęściej zbierają grzyby na własne potrzeby, ale mają też konkurencję ze strony zawodowych grzybiarzy, których jest wprawdzie znacznie mniej (tylko 1% ogólnej liczby grzybiarzy), lecz za to zbierają znacznie więcej niż zbieracze rekreacyjni.<ref name=cbos/>

Jakie zatem grzyby zbiera się w Polsce najchętniej? Na pierwszym miejscu króluje '''borowik szlachetny''' zwany też „prawdziwkiem” (''Boletus edulis''). Na drugim – podobny, lecz mniej ceniony, '''podgrzybek''' (podgrzyb brunatny, ''Imleria badia''), przez wschodnich Słowian nazywany „polskim grzybem”. Dalsze pozycje zajmują kolejno: '''kurki''' (pieprznik jadalny, ''Cantharellus cibarius''), różne gatunki '''maślaków''' (''Suillus''), '''rydze''' (mleczaj rydz, ''Lactarius deliciosus''), '''kanie''' (czubajka kania, ''Macrolepiota procera''), '''opieńki''' (opieńka miodowa, ''Armillaria mellea'') oraz niektóre gatunki '''gąsek''' (''Tricholoma''). Większość zebranych grzybów Polacy konserwują, tak by móc cieszyć się nimi przez cały rok, a nie tylko wczesną jesienią – głównie poprzez suszenie, względnie marynowanie w occie (np. maślaków, które nie nadają się do suszenia) lub mniej tradycyjne mrożenie. Polacy najczęściej zbierają grzyby na własne potrzeby, ale mają też konkurencję ze strony zawodowych grzybiarzy, których jest wprawdzie znacznie mniej (tylko 1% ogólnej liczby grzybiarzy), lecz za to zbierają znacznie więcej niż zbieracze rekreacyjni.<ref name=cbos/>

Tak jest teraz; a jak było dawniej? Kto czytał ''Pana Tadeusza'', ten zapewne pamięta przepiękny opis „uroczystego obrzędu grzybobrania”, któremu oddawała się polsko-litewska szlachta. Ale czy pamiętacie, jakie konkretnie grzyby zbierali? I co zrobili z już zebranymi grzybami – zjedli od razu czy zasuszyli na zimę? Tego spróbujemy się dowiedzieć podczas naszej kolejnej wizyty w Soplicowie.

Linia 398:

I kulista, czarniawym pyłkiem napełniona

'''Purchawka''', jak pieprzniczka {{...}}</poem>

| źródło = A. Mickiewicz, ''op. cit.'', księga III, wersy 270–279 * „W braku” – nie chodzi o to, że tych grzybów ''brakowało'', ale że zostały uznane za gorsze, czyli ''wybrakowane''. }}

| źródło = A. Mickiewicz, ''op. cit.'', księga III, wersy 270–279 *) „W braku” – nie chodzi o to, że tych grzybów ''brakowało'', ale że zostały uznane za gorsze, czyli ''wybrakowane''. }}

| <gallery align=right mode=packed heights=105px>

File:Russula delica.jpg|„Surojadki srebrzyste,…”

Linia 433:

</gallery></mobileonly>

Znowu mamy tu różne gatunki surojadek, czyli gołąbków; sądząc po kolorach, może chodzić o '''gołąbka smacznego''' (''Russula delica''), '''jasnożółtego''' (''Russula claroflava'') i '''ciemnopurpurowego''' (''Russula atropurpurea''). „Koźlak”, którego poeta porównał do sarmackiej kulawki, czyli kieliszka z wypukłym dnem, z którego zawsze trzeba wypić do końca, zanim się go odłoży na stół, to pewnie '''koźlarz sosnowy''' (''Leccinum vulpinum''). „Lejki” i „bielaki” można zidentyfikować jako owocniki '''lejkowca dętego''' (''Craterellus cornucopioides'') i '''mleczajowca biela''' (''Lactarius piperatus'').

Znowu mamy tu różne gatunki surojadek, czyli gołąbków; sądząc po kolorach, może chodzić o '''gołąbka smacznego''' (''Russula delica''), '''jasnożółtego''' (''Russula claroflava'') i '''ciemnopurpurowego''' (''Russula atropurpurea''). „Koźlak” – którego poeta porównał do sarmackiej kulawki, czyli kieliszka z wypukłym dnem, z którego zawsze trzeba wypić do końca, zanim się go odłoży na stół – to pewnie '''koźlarz sosnowy''' (''Leccinum vulpinum''). „Lejki” i „bielaki” można zidentyfikować jako owocniki '''lejkowca dętego''' (''Craterellus cornucopioides'') i '''mleczajowca biela''' (''Lactarius piperatus'').

<nomobile>[[File:Muchomór.jpg|thumb|left|upright=.6|„''Zagniewany, grzyb złamie, albo nogą kopnie; tak szpecąc trawę, czyni bardzo nieroztropnie.''”<ref>''Ibid.'', księga III, wersy 287–289</ref>]]</nomobile>

@@ Linia 58: / Linia 58: @@
 [[File:{{#setmainimage:Iwan Ł. Gorochow, Grzyby.jpg}}|thumb|left|„''Więc z&nbsp;gaju wychodziła gromada, niosąca… koszyki… pełne grzybów…''”<ref>A. Mickiewicz, ''op. cit.'', księga III, wersy 691–694</ref><br>{{small|Mal. Iwan Ł. Gorochow (1912)}}]]
-Jakie zatem grzyby zbiera się w&nbsp;Polsce najchętniej? Na pierwszym miejscu króluje '''borowik szlachetny''' zwany też „prawdziwkiem” (''Boletus edulis''). Na drugim – podobny, lecz mniej ceniony, '''pogrzybek''' (podgrzyb brunatny, ''Imleria badia''), przez wschodnich Słowian nazywany „polskim grzybem”. Dalsze pozycje zajmują kolejno: '''kurki''' (pieprznik jadalny, ''Cantharellus cibarius''), różne gatunki '''maślaków''' (''Suillus''), '''rydze''' (mleczaj rydz, ''Lactarius deliciosus''), '''kanie''' (czubajka kania, ''Macrolepiota procera''), '''opieńki''' (opieńka miodowa, ''Armillaria mellea'') oraz niektóre gatunki '''gąsek''' (''Tricholoma''). Większość zebranych grzybów Polacy konserwują, tak by móc cieszyć się nimi przez cały rok, a&nbsp;nie tylko wczesną jesienią – głównie poprzez suszenie, względnie marynowanie w&nbsp;occie (np. maślaków, które nie nadają się do suszenia) lub mniej tradycyjne mrożenie. Polacy najczęściej zbierają grzyby na własne potrzeby, ale mają też konkurencję ze strony zawodowych grzybiarzy, których jest wprawdzie znacznie mniej (tylko 1% ogólnej liczby grzybiarzy), lecz za to zbierają znacznie więcej niż zbieracze rekreacyjni.<ref name=cbos/>
+Jakie zatem grzyby zbiera się w&nbsp;Polsce najchętniej? Na pierwszym miejscu króluje '''borowik szlachetny''' zwany też „prawdziwkiem” (''Boletus edulis''). Na drugim – podobny, lecz mniej ceniony, '''podgrzybek''' (podgrzyb brunatny, ''Imleria badia''), przez wschodnich Słowian nazywany „polskim grzybem”. Dalsze pozycje zajmują kolejno: '''kurki''' (pieprznik jadalny, ''Cantharellus cibarius''), różne gatunki '''maślaków''' (''Suillus''), '''rydze''' (mleczaj rydz, ''Lactarius deliciosus''), '''kanie''' (czubajka kania, ''Macrolepiota procera''), '''opieńki''' (opieńka miodowa, ''Armillaria mellea'') oraz niektóre gatunki '''gąsek''' (''Tricholoma''). Większość zebranych grzybów Polacy konserwują, tak by móc cieszyć się nimi przez cały rok, a&nbsp;nie tylko wczesną jesienią – głównie poprzez suszenie, względnie marynowanie w&nbsp;occie (np. maślaków, które nie nadają się do suszenia) lub mniej tradycyjne mrożenie. Polacy najczęściej zbierają grzyby na własne potrzeby, ale mają też konkurencję ze strony zawodowych grzybiarzy, których jest wprawdzie znacznie mniej (tylko 1% ogólnej liczby grzybiarzy), lecz za to zbierają znacznie więcej niż zbieracze rekreacyjni.<ref name=cbos/>
 Tak jest teraz; a&nbsp;jak było dawniej? Kto czytał ''Pana Tadeusza'', ten zapewne pamięta przepiękny opis „uroczystego obrzędu grzybobrania”, któremu oddawała się polsko-litewska szlachta. Ale czy pamiętacie, jakie konkretnie grzyby zbierali? I&nbsp;co zrobili z&nbsp;już zebranymi grzybami – zjedli od razu czy zasuszyli na zimę? Tego spróbujemy się dowiedzieć podczas naszej kolejnej wizyty w&nbsp;Soplicowie.
@@ Linia 398: / Linia 398: @@
 I kulista, czarniawym pyłkiem napełniona
 '''Purchawka''', jak pieprzniczka {{...}}</poem>
-| źródło = A. Mickiewicz, ''op. cit.'', księga III, wersy 270–279<br>* „W braku” – nie chodzi o&nbsp;to, że tych grzybów ''brakowało'', ale że zostały uznane za gorsze, czyli ''wybrakowane''. }}
+| źródło = A. Mickiewicz, ''op. cit.'', księga III, wersy 270–279<br>*) „W braku” – nie chodzi o&nbsp;to, że tych grzybów ''brakowało'', ale że zostały uznane za gorsze, czyli ''wybrakowane''. }}
 | <span style="font-size:92%"><i><gallery align=right mode=packed heights=105px>
 File:Russula delica.jpg|„Surojadki srebrzyste,…”
@@ Linia 433: / Linia 433: @@
 </gallery></i></span></mobileonly>
-Znowu mamy tu różne gatunki surojadek, czyli gołąbków; sądząc po kolorach, może chodzić o&nbsp;'''gołąbka smacznego''' (''Russula delica''), '''jasnożółtego''' (''Russula claroflava'') i&nbsp;'''ciemnopurpurowego''' (''Russula atropurpurea''). „Koźlak”, którego poeta porównał do sarmackiej kulawki, czyli kieliszka z&nbsp;wypukłym dnem, z&nbsp;którego zawsze trzeba wypić do końca, zanim się go odłoży na stół, to pewnie '''koźlarz sosnowy''' (''Leccinum vulpinum''). „Lejki” i&nbsp;„bielaki” można zidentyfikować jako owocniki '''lejkowca dętego''' (''Craterellus cornucopioides'') i&nbsp;'''mleczajowca biela''' (''Lactarius piperatus'').
+Znowu mamy tu różne gatunki surojadek, czyli gołąbków; sądząc po kolorach, może chodzić o&nbsp;'''gołąbka smacznego''' (''Russula delica''), '''jasnożółtego''' (''Russula claroflava'') i&nbsp;'''ciemnopurpurowego''' (''Russula atropurpurea''). „Koźlak” – którego poeta porównał do sarmackiej kulawki, czyli kieliszka z&nbsp;wypukłym dnem, z&nbsp;którego zawsze trzeba wypić do końca, zanim się go odłoży na stół – to pewnie '''koźlarz sosnowy''' (''Leccinum vulpinum''). „Lejki” i&nbsp;„bielaki” można zidentyfikować jako owocniki '''lejkowca dętego''' (''Craterellus cornucopioides'') i&nbsp;'''mleczajowca biela''' (''Lactarius piperatus'').
 <nomobile>[[File:Muchomór.jpg|thumb|left|upright=.6|„''Zagniewany, grzyb złamie, albo nogą kopnie; tak szpecąc trawę, czyni bardzo nieroztropnie.''”<ref>''Ibid.'', księga III, wersy 287–289</ref>]]</nomobile>