Z widelcem wśród książek

Z wizytą w Soplicowie: Wieczerza w zamczysku: Różnice pomiędzy wersjami

← poprzednia edycjanastępna edycja →
Znaczniki: Z urządzenia mobilnego Z wersji mobilnej (przeglądarkowej)
Linia 46: Linia 46:


== Pierwsze danie ==
== Pierwsze danie ==
[[File:Chłodnik zabielany milcząc żwawo jedli.jpg|thumb|Tadeusz Soplica, jego stryj Sędzia Soplica oraz bernardyński kwestarz ksiądz Robak, jedzą chłodnik zabielany.]]
Jak wiadomo, główny posiłek dnia w Polsce zaczyna się zawsze od zupy. Nie inaczej było w Soplicowie, z tym że tuż przed zupą mężczyznom podano jeszcze mały aperitif.  
Jak wiadomo, główny posiłek dnia w Polsce zaczyna się zawsze od zupy. Nie inaczej było w Soplicowie, z tym że tuż przed zupą mężczyznom podano jeszcze mały aperitif.  


Linia 57: Linia 58:
| źródło = Mickiewicz, ''op. cit.'', księga I, wersy 300–307 }}
| źródło = Mickiewicz, ''op. cit.'', księga I, wersy 300–307 }}


Ten sam schemat pojawia się w poemacie jeszcze dwa razy, niemal dosłownie, z drobnymi tylko zmianami, podkreślając rytualną wręcz powtarzalność Soplicowskich posiłków, dostosowanych jedynie do pory roku (w tym wypadku mamy typowo sezonową zupę) oraz do katolickiego kalendarza świąt i postów.
O tym, że kieliszek wódki doskonaje nadaje się na otwarcie posiłku, Polacy wiedzieli już od dawna. Rosjanie też wiedzieli, ale u nich akurat wódką popija się cały posiłek. Zachód natomiast dopiero w naszych czasach zaczyna odkrywać czystą wódkę w roli aperitifu. Dwóch mieszkających na Zachodzie Wschodnioeuropejczyków, Nicholas Ermochkine i Peter Iglikowski, ujęło to w ten sposób:
 
O tym, że kieliszek wódki doskonaje nadaje się na otwarcie posiłku, Polacy wiedzieli już od dawna. Rosjanie też wiedzieli, ale u nich akurat wódkę pije się przez cały posiłek. Zachód natomiast dopiero w naszych czasach zaczyna odkrywać czystą wódkę w roli aperitifu. Nicholas Ermochkine i Peter Iglikowski, dwóch Wschodnioeuropejczyków mieszkających w Zachodniej Europie, ujęli to w ten sposób:


{{ Cytat
{{ Cytat
| Istnieje długa tradycja potwierdzająca powołanie wódki jako idealnego aperitifu. Na ucztach polskiej i rosyjskiej szlachty panował zwyczaj podawania zaproszonym mężczyznom wódki zanim wniesiono na stół wyśmienite wina i piwa, które pito przez resztę posiłku. {{...}}
| Istnieje długa tradycja potwierdzająca powołanie wódki jako idealnego aperitifu. Na ucztach polskiej i rosyjskiej szlachty panował zwyczaj podawania zaproszonym mężczyznom wódki zanim wniesiono na stół wyśmienite wina i piwa, które pito przez resztę posiłku. {{...}}


Dobry aperitif ma za zadanie nie tylko zaostrzyć apetyt, ale też wprowadzić ludzi w odpowiedni nastrój na to, co będzie dalej. Szampan sprawdza się w tej roli bardzo dobrze, ale wódka – jeszcze lepiej. {{...}} Dwa kieliszki wódki są w stanie {{...}} w rekordowym czasie odsłonić niespodziewany wcześniej wymiar najbardziej nawet nużących teściów. Jeśli chcesz, by wieczór dobrze się zaczął, to wódki jako aperitifu pewnie nic nie przebije.
Dobry aperitif ma za zadanie nie tylko zaostrzyć apetyt, ale też wprowadzić ludzi w odpowiedni nastrój na to, co będzie dalej. Szampan sprawdza się w tej roli bardzo dobrze, ale wódka – jeszcze lepiej. {{...}} Dwa kieliszki wódki są w stanie {{...}} w rekordowym czasie odsłonić zupełnie niespodziewany wcześniej wymiar najbardziej nawet nużących teściów. Jeśli chcesz, by wieczór dobrze się zaczął, to wódki jako aperitifu pewnie nic nie przebije.
| oryg = There is a long tradition confirming vodka's vocation as an ideal aperitif. The custom at the banquets of Polish and Russian nobility was to offer male guests vodka before serving fine wines and quality ales for the remainder of the feast. {{...}}
| oryg = There is a long tradition confirming vodka's vocation as an ideal aperitif. The custom at the banquets of Polish and Russian nobility was to offer male guests vodka before serving fine wines and quality ales for the remainder of the feast. {{...}}


Linia 81: Linia 80:
  }}, tłum własne }}
  }}, tłum własne }}


Także u Sędziego Soplicy, jak za chwilę zobaczymy, wódkę podawano tylko na starcie, zaś potem szły na stół różnego rodzaju wina. Dlaczego wódki nie podawano kobietom? Tego nie wiem, a przecież skądinąd wiadomo, że i „jejmoście {{...}} często się gorzałką rozpajały.”<ref>{{Cyt  
Tylko dlaczego wódki nie podawano kobietom? Przecież wiadomo, że już w czasach staropolskich „jejmoście {{...}} często się gorzałką rozpajały.”<ref>{{Cyt  
  | tytuł    = Opis obyczajów i&nbsp;zwyczajów za panowania Augusta III
  | tytuł    = Opis obyczajów i&nbsp;zwyczajów za panowania Augusta III
   | nazwisko r      = Kitowicz
   | nazwisko r      = Kitowicz
Linia 93: Linia 92:
  }}</ref> A może właśnie dlatego?
  }}</ref> A może właśnie dlatego?


O ile wódka nie nastręcza problemów interpretacyjnych, to z zupą jest już pewien kłopot. Wśród mickiewiczologów trwa nawet spór co do tego, czy to w ogóle była zupa! „Chołodziec litewski” pojawił się na stole w pierwszym i drugm dniu akcji poematu, ale trzeciego dnia pojawił się „chłodnik zabielany”. I tu pojawia się pytanie: czy chodzi o tę samą czy dwie zupełnie różne potrawy?
Tak wyglądało pierwsze danie pierwszego dnia. Czy drugiego dnia było inaczej?
 
{{ Cytat
| <poem>Goście weszli w porządku i stanęli kołem.
Podkomorzy najwyższe brał miejsce za stołem; {{...}}
Obok stał Kwestarz; Sędzia tuż przy Bernardynie.
Bernardyn zmówił krótki pacierz po łacinie,
Podano w kolej wódkę, zaczem wszyscy siedli
I chołodziec litewski milczkiem żwawo jedli.</poem>
| źródło = Mickiewicz, ''op. cit.'', księga III, wersy 712–719}}
 
Trzeciego dnia wieczerzę rozpoczęto wedle tego samego schematu, aczkolwiek z drobnymi zmianami:
 
{{ Cytat
| <poem>Goście weszli w porządku i stanęli kołem;
Podkomorzy najwyższe brał miejsce za stołem; {{...}}
Kwestarz nie był u stołu; miejsce Bernardyna
Po prawej stronie męża ma Podkomorzyna.
Sędzia, kiedy już gości jak trzeba ustawił,
Żegnając po łacinie, stół pobłogosławił;
Mężczyznom dano wódkę; za czym wszyscy siedli
I chłodnik zabielany milcząc żwawo jedli.</poem>
| źródło = Mickiewicz, ''op. cit.'', księga V, wersy 309–318}}
 
Ta rytualna wręcz powtarzalność Soplicowskich posiłków dostosowana była jedynie do pory roku oraz do katolickiego kalendarza świąt i postów. Tu akurat mamy typowo sezonową zupę. Ale właśnie – o ile chłodnik zabielany to niewątpliwie letnia zupa, o tyle z chołodźcem litewskim sprawa się komplikuje. Mickiewiczolodzy nie są zgodni co do tego, czy „chołodziec” to regionalna nazwa chłodnika, czy też chodzi tu o galaretę mięsną, zwaną też po polsku studzieniną.
 
 
 
 
 


[[File:Chłodnik zabielany milcząc żwawo jedli.jpg|thumb|Tadeusz, Sędzia i ks. Robak jedzą chłodnik zabielany.]]
* chłodnik z botwiny i buraczków
* chłodnik z botwiny i buraczków
**  {{Cyt  
**  {{Cyt  
Źródło: „http://zwidelcemwsrodksiazek.pl/index.php/Z_wizytą_w_Soplicowie:_Wieczerza_w_zamczysku”