== Musztarda – „niepospolity kondyment” ==
{{ Cytat
| <poem>Czy to w Hanonii, czy w Brabancji,
Gdym do obiadu o sos prosił,
W której-bym-kolwiek mieszkał stancji,
To zawsze sługa mi przynosił –
Czy do barana, czy do dzika,
Z morskiej czy rzecznej ryby dania,
Czy do zająca, czy królika –
Zawsze musztardę bez pytania.
W Brukseli-m żądał, bym w gospodzie
Śledzie i karpia miał na stole,
Albo warzoną szczukę w wodzie
A na wieczerzę dużą solę
Z zielonym sosem; to gospodarz
Spoglądał na mnie jak na drania,
Po czym na stół mi kazał podać
Zawsze musztardę bez pytania.
Bez niej ni jeść, ni pić nie można,
Bo ją do wody tu dodają,
Mieszają z tłuszczem spopod rożna,
I z wszelkim jadłem ją podają.
I wszystko pływa tu w tym sosie,
A czeladź w mig i bez wahania
Ochoczo na twój stół przynosi
Zawsze musztardę bez pytania.
Imbir czy szafran – jasna sprawa –
Nie mają tutaj poważania.
Tu jedna jedyna jest przyprawa:
Zawsze musztarda bez pytania.</poem>
| oryg = <poem>En Haynaut et en Brabant ay
Aprins a sauces ordonner;
Es hostez ou je me logay
Me fist on toudiz apporter
A rost, a mouton, a sangler,
A lievre, a connin, a ostarde,
A poisson d’eaue douce et mer
Tousjours, sanz demander, moustarde.
Harens fres quiz et demanday
Carpe au cabaret pour dyner,
Bequet en l’eaue y ordonnay
Et grosses solles au soupper;
A Brusselles fiz demander
Sauce vert; le clerc me regarde;
Par un varlet me fist donner
Tousjours sans demander moustarde.
Sanz li ne bu ne ne mengay;
Avec l’eaue la font meller
Du poisson et ancor say
Que la graisse du rost gester
Font en la moustarde et bouster.
D’en servir nulz d’eux ne retarde;
La arez vous pour vostre user
Tousjours sanz demander moustarde.
L’envoy Prince, gingembre, c’est tout cler,
Clos, sapfran, graine n’ont d’eulx garde
Maiz a chascun font destramper
Tousjours sanz demander moustarde.</poem>
| źródło = {{Cyt
| inni = red. Ian S. Laurie, Deborah M. Sinnreich-Levi
| tytuł = Selected Poems
| url = https://epdf.tips/eustache-deschamps-selected-poems-routledge-medieval-texts.html
| nazwisko r = Deschamps
| imię r = Eustache
| rozdział = Tousjours, sanz demander, moustarde
| wydawca = Routledge
| miejsce = New York – London
| rok = 2003
| strony = 116
}}, tłum. własne }}
{{ Cytat
| Niepospolity condiment, mosztarda, do którychkolwiek potraw będziesz chciał użyć – mięsnych i rybnych, warzonych i pieczonych – której lubo są kilka sposobów. Ja najprzedniejszy sposób położę taki: <br>